نظریه مهبانگ
بر اساس این نظریه ، عالم [ کنونی ] تقریباً 10 تا 13 میلیارد سال قبل با رویدادی ناگهانی آفریده شده است.
در این رویداد ، سبک ترین عناصر شکل گرفتند و سنگ بنای تمامی مواد موجود عالم کنونی فراهم آمد. یکی از پیامد های مِهبانگ این است که ما در عالم در حال انبساط زندگی می کنیم.
کیهان شناسان یا دانشمندانی که منشا عالم را بررسی می کنندبر این باورند که عالم از آذرْگویی داغ و بی اندازه چگال آغاز شده است.آن ها این تک نقطه را که در برگیرنده تمام مواد عالم بود،« تکینگی» می نامند. زمان،دقیقاً از هنگامی آغاز شد که آذرْگوی در آن منفجر شد و با انبساط سریع خود ، فضا را دچار کشیدگی کرد ( فضایی که آذر گوی در آن منفجر شد به طور مستقل وجود نداشت ، بلکه در آغاز ،خود بخشی از گوی بود.)عالم که در ابتدا بزرگ تر از پروتون نبود ، در یک میلیونیوم ثانیه به اندازه یک توپ بسکتبال منبسط شد .گرانشی پدید آمد و ذرات زیر اتمی که در عالم جاری شدند ، ضمن برخورد با یکدیگر ، پروتون ها و نوترون ها را ( که ذرات بنیادی سازنده اتم ها هستند ) تشکیل دادند.
سه دقیقه پس از وقوع مهبانگ ، حرارت عالم تا حدود 278000000 درجه سلسیوس پایین آمد . پروتون ها و نوترون ها شروع به پیوند خوردن کردند و هسته عناصر شیمیایی ساده هیدروژن ، هلیم و لیتیم را تشکیل دادند.پانصدهزار سال بعد ، اتم ها شکل گرفتند.بیش از سیصد میلیون سال دیگر طول کشید تا عالم به آن اندازه گسترده و سرد شود که ستارگان و کهکشان ها شکل بگیرند. منظومه خورشیدی ، که شامل ابری از غبار و گاز بود ، تنها چهار و نیم میلیارد سال قبل پا به عرصه وجود گذاشت.
تشکیل سیاه چاله
وقتی سوخت هسته ای ستاره ای به پایان رسد ، خواهد رمبید. در غیاب نیروی گداخت هسته ای فشار رو به بیرون هسته ستاره ، با گرانش بسیار زیاد آن برابری می کند و ستاره از آن پس در خود فرو می ریزد. ستارگان متوسطی نظیر خورشید ، انقباض پیدا می کنند و به صورت کوتوله های سفیدی به اندازه زمین در می آیند (کوتوله های سفید ستارگان ِکوچک پُرچگالی اند که درخشش اندکی دارند).
ستارگانی که جرمشان تا سه برابر جرم خورشید است ،دچار انفجار ابرنواختری می شوند.ماده باقی مانده از چنین ستارگانی به صورت بسته های چگالیده ای چون ستارگان نوترونی و یا تپ اختر به پایان راه می رسند.(تپ اخترها ستاره های چرخنده سریعی اند که در فاصله های زمانی دقیق ، امواج رادیویی گوناگون گسیل می کنند.)ستارگانی که بیش از سه برابر خورشید جرم دارند ، از دیدگاه نظری،پس از فروزان شدن به صورت ابرنواختر ، می رُمبَند و به شکل سیاه چاله در می آیند.
سیاه چاله(Black hole)
سیاه چاله که در شمار اسرار آمیزترین اجزای عالم است ، به طور کلی بازمانده ی ستاره پُر جرمی است که سوخت هسته اش را تا انتها به مصرف رسانده است.این ستاره در غیاب انرژی مقابله کننده با نیروی گرانش خود، در ابعادِ تک نقطه ای موسوم به تکینگی ، فشرده یا منقبض می شود. در چنین نقطه ای ، فشار و چگالی بی حدّ و حصر است. هر جسم یا حتی نوری که به نزدیکی سیاه چاله برسد ، به درون آن کشیده می شود، بی انئازه کش میآید و سپس برای همیشه در آن گرفتار می ماند.
سیارک (Asteroid)
سیارک ها تکه های سنگی به نسبت کوچکی اند که مانند ستاره هایی خُـرد می درخشند و همانند سیاره ها در مداری به دور خورشید می گردند. بیشتر سیارک ها یا خرده سیاره ها از سنگ های کربنی تشکیل شده اند، در حالی که سایر آن ها (سیارک هایی که در فاصله دورتری از خورشید قرار دارند )شامل آهن ، نیکل و مقادیر کمی عناصر دیگر هستند . سیارکی به نام فلوس ، از ماده سرخ رنگی پوشیده شده که ممکن است شامل همان ترکیباتی باشد که مواد زنده از آن ها شکل گرفته است.
سیارک ها قطرهای متفاوتی حد فاصل 940 کیلومتر ( مربوط به سـرس،یا نخستین سیارک کشف شده )تا 10 متر دارند.بیشتر آن ها به قدری کوچک اند که به طور مستقیم قابل اندازه گیری نیستند. شکل آن ها معمولاً نامنظم (شبیه سیب زمینی) است ومیزان درخشش شان به هنگام چرخش تغییر می کند.
اکنون دانشمندان بر این باورند که سیارک ها ذرات سیاره ای یا قطعاتی قدیمی از موادی اند که به هنگام شکل گیری منظومه خورشیدی بر جامانده اند و شاید هم به علت قوی بودن نیروی گرانشی مشتری ، هیچ گاه فرصت گردآمدن و تشکیل سیاره را نداشته اند.
بیشتر سیارک ها روی نوار یا کمربندی حد فاصل مدارهای مریخ و مشتری قرار دارند.این کمربند فاصله هایی به نام شکاف کرک وود (که به نام کاشفشان ، دانیل کرک وود، اخترشناس آمریکایی قرن نوزدهم نامیده شده اند)به نوارهای کوچک تر تقسیم می شود.شکاف های کرک وود فضاهایی هستند در آن ها ،بر اثر نیروی گرانشی مشتری ، هیچ جسمی نمی تواند در مدار قرار بگیرد.
1.سیارک های تروایی دو گروه اند که هر کدام در یک طرف مشتری جای گرفته اند.این آرایش به خاطر جاذبه گرانشی خورشیدی و مشتری است. رده دیگر سیارک ها ،مدار های چندین سیاره را قطع می کنند.
۲.گروهی از سیارک ها به نام اجسام آپولویی هستند که مدار زمین را قطع می کنند. این اجسام ممکن است نسبتاًبه زمین نزدیک شوند و برخی از آن ها حتی با این سیاره برخورد کنند. در سال 1908 ،سیارکی به قطر تقریبی 160 متر وارد جوّ زمین شد و پس از برخورد بر فراز سیبری مرکزی منفجر شد.
سحابی(Nebula)
ابرهای درخشان یا تاریک موجود در سراسر فضای بین ستاره ای ، سحابی نامیده می شوند.این اجسام از نظر ترکیب بسیار متغیرند. برخی از آنها در واقع کهکشانند ، اما از دیدگاه اختر شناسان پیشین همه آن ها ابر به نظر می رسیدند.
1. سحابی های سیاره ای به راستی ابرهایی گازی اند. این سحابی ها از آن رو سیاره ای نامیده می شوند که به هنگام مشاهده با تلسکوپ، مانند [ بعضی از ] سیاره ها ، گِرد و سبزگون اند. اختر شناسان بر این باورند که سحابی سیاره ای ، جوّ بیرونی و جدا شده یک ستاره و شامل گاز هیدروژن است.در مرکز سحابی سیاره ای معمولاً می توان جرم تولید کننده این سحابی را دید. یکی ازمشهورترین سحابی های سیاره ای سحابی حلقوی(Helix) در صورت فلکی «شلیاق»است .
2. سحابی گسیلی ، ابر گازی برافروخته ای است که ستاره درخشان و داغی در نزدیکی آن قرار دارد. تابش فرابنفش پرانرژی گسیل شده از این ستاره ، گاز را یونیده (یا دارای بار الکتریکی) می کند. وقتی الکترون ها با اتم های گاز ، بازترکیب می شوند ، گاز دستخوش فلوئور رسانی می شود یعنی از خود نور گسیل می کند.مثال مشهور در این مورد سحابی جبّار است .اختر شناسان تصور می کنند که این سحابی ، یک مهد کودک اختری ، یا جایگاهی است که ستارگان جدید در آن در حال تشکیل اند.
3. سحابی های بازتابی نیز ابرهای گازی درخشان هستند سحابی بازتابی ، ابری آبی گون و دارای غبار است که نور ستاره روشن مجاور خود را باز می تاباند. آبی بودن این سحابی ها به همان دلیل آبی بودن آسمانِ زمین است.
4. سحابی های درخشان، گونه ای است که بر اثر انفجار ابرنواختر تولید می شود.سحابی خرچنگی (Crab)، یا تکه ای فوق العاده روشن در صورت فلکی ثور ، مشهورترین سحابی از این نوع است.
5. سحابی های تاریک نیز در ملا بین ستاره ای پراکنده شده اند. آنها از آن رو تاریک اند که از غباری ( مرکب از کربن ،سیلیکون، منیزیم، آلومینیوم و عناصر دیگر ) تشکیل شده اند.این غبار ، نور گسیل نمی کندو به قدری متراکم است که مانع از عبور نور ستاره ها می شود. این ابرهای تاریک با تلسکوپ های نوری قابل روٴیت نیستند ،اما تابش فرو سرخ گسیل می کنند.
سیاره (Planet)
سیاره ، جسم آسمانی به نسبت سردی است که دور ستاره ای مدار پیمایی می کند. تصور می شود که سیاره ها از همان گاز و غباری تشکیل شده باشند که ستاره اصلی آن ها را ساخته است. سیاره ها چون نور ستاره خود را باز می تابانند دیده می شوند.
مرگ ستاره
همه ستاره ها سرانجام سوختنشان را به پایان خواهند رساند . در این مرحله ،فشار درون ستاره کم می شود و ستاره در اثر گرانش خود ، شروع به متراکم شدن می کند.سرنوشت چنین ستاره ای را جرم آن معین می کند.
هر ستاره متوسط ، مانند خورشید ، ده درصد آخر عمرش را به صورت غول سرخ سپری می کند.در این مرحله از تحول ِ ستاره ، دمای سطح آن به 1727 تا 3727 درجه سلسیوس افت می کند و قطرش تا 10 الی 1000 برابر قطر خورشید منبسط می شود،ستاره رنگی سرخگون به خود می گیرد و از همین رو « غول سرخ » نامیده می شود.
در ژرفای ستاره ، هسته ای متراکم و داغ به اندازه کره زمین نهفته است ، هلیمی که در هسته در حال سوختن بر جای مانده است ، سرانجام، جوّ ستاره را به خارج می پراکند، و این جوّ به صورت یک سحابی سیاره ای ( یا ابری از گاز و غبار ) شناور و دور می شود.هسته درخشان باقی مانده را کوتوله سفید می نامند.این کوتوله همچون خاکستر رو به خاموشی آتشگاه ، به تدریج سرد می شود و نور رو به زوال آن به خاموشی می گراید.
ستاره ای که جرمی تا سه برابر جرم خورشید ما دارد [ در نهایت ] به صورت ابر نو اختر منفجر می شود و بیشتر جرم خود را به اطراف می پراکند. باقی مانده چنین ستاره ای به صورت توده ای چگال چون ستاره نوترونی و یا تپ اختر ، در می آید .تپ اختر ستاره ای نوترونی است که بسیار سریع می چرخد و امواج رادیویی گوناگونی را در فواصل دقیق گسیل می کند.
ستاره ای که جرم آن بیش از سه برابر جرم خورشید ما باشد نیز به صورت ابرنواختر منفجر خواهد شد و جرم باقی مانده آن ، چنان متمرکز می شود که اندازه اش را فوق العاده کوچک می سازد ، به نحوی که گرانش آن کاملاً چیره می شود.این نقطه در فضا که فشار و چگالی آن فوق العاده زیا د است «سیـاه چـاله » نام دارد.
تولد ستاره
ستاره ها در فضای بین ستاره ای متولد می شوند، یعنی در ناحیه ای از فضای بین ستاره ها.در این ناحیه،ابرهای تاریک پهناوری شامل گاز و غبار سرگردان اند.رویدادهای آسمانی خاصی نظیر انفجار پایان عمر ستاره ای سنگین ( ابرنواختر) ، این ابرها را متراکم می کند .پس از وقوع هر ابرمواختر ،موج شوکی،سراسر فضای بین ستاره ای را به سرعت طی می کند.وقتی این موج ها به ابرها یورش می آورد ، گاز و غبار در اثر ضربه آن به شدت متراکم می شوند . با به هم فشرده شدن ذرات ،جاذبه متقابلِ گرانشی افزایش می یابد و توده متراکمی از گاز تشکیل می شود که انرژی آزاد می کند.
با افزایش یافتن دما در توده گازی متراکم ، گاز ،فشاری در جهت مخالفت نیروی گرانش اعمال می کند .در این مرحله که شاید میلیون ها سال پس از برخورد موج شوکی به ابر تاریک طول بکشد ، تراکم متوقف می شود. حال اگر مرکز توده متراکم گاز به قدری داغ شده باشد که شروع به گداخت گرما – هسته ای هیدروژن به هلیم کند،توده مورد نظر به ستاره تبدیل شده است.
گاهی ممکن است هبر به قدری داغ و متراکم شده باشد تا قطعه قطعه شود و به صورت خود انگیخته بر اثر گرانی اش منقبض شود.این فرایند به تشکیل خوشه های ستاره ای یعنی دسته ای از ستاره ها که به هم نزدیکند می انجامد.(Cluster)
غالبا دو ستاره که نزدیک هم قرار می گیرند،پیرامون گرانیگاه مشترکی مدار پیمایی می کنند.این منظومه دو ستاره ای را ستاره دوتایی می نامند.(Binary star)
ابر نو اختر (Super nova) :
منجمان روزگار باستان ،واژه لاتین نوا(nova) به معنی نو را برای هر ستاره درخشانی که به طور ناگهانی در آسمان نمایان می شد به کار می بردند آنها ستاره های نو بسیار درخشان را سوپر نوا (ابرنو اختر) می نامیدند.
تنها ستارگان نسبتاً بزرگ (که جرم آنها 5/1برابرخورشید یا بیشتر)در پایان عمر [گرما هسته ای]خود، به صورت ابَرنواختر منفجر می شوند.هنگامی که تمام سوخت گرما هسته ای ستاره ای به پایان رسد،شروع به رُمبیدن در خود می کند.در طی این فرایند،انرژی آزاد می شودو لایه های بیرونی ستاره رو به خارج رانده می شود. این لایه ها بسیار وسیع و سردندو ستاره در این مرحله ،غول سرخ نامیده می شود.
انبساط ستاره همچنان ادامه می یابدو دیری نمی پاید که ناگهان با نیروی عظیم رو به بیرون منفجر می شود. ستاره در نتیجه انفجار، لایه های خارجی ِ جوّ خود را بیرون می افکند و درخشان تر از مجموع ستارگان موجود در یک کهکشان می درخشد.
ستاره star))
ستاره، گویی داغ و تقریباً کره ای از گاز است که در نتیجه واکنش های گداخت هسته ای در هسته مرکزی خود می درخشد. ستاره ها در زمره اجسام بنیادی عالم اند. ستاره ها و در واقع کل عالم بیشتر از هیدروژن که ساده ترین و سبک ترین عنصر است ،ساخته شده اند.در مقابل،اندام های ما از عناصر پیچیده بسیاری ، مانند کربن ،نیتروژن ،کلسیم و آهن تشکیل شده است. این عناصر در مرکز ستاره ها به وجود می آیند. پرده آخر در زندگی بسیاری از ستارگان، انفجار مهیبی است که ضمن آن عناصر تولید شده در کهکشان پراکنده می شوند. این عناصر سرانجام ممکن است ستاره دیگر یا سیاره ای و یا حیات در آن سیاره را شکل دهند.
رنگ نور گسیل شده از یک ستاره، مشخص کننده ی دمای آن است. در آغاز قرن گذشته اخترشناسان طبقه بندی ستارگان بر اساس رنگ یا رده طیفی را آغاز کردند. این رده ها عبارت اند ازO، B، A، F، G، K و M .
ستاره های گونه O گرم ترین ستاره ها هستند (دمای آن ا نزدیک به 35000 درجه سلسیوس است) و ظاهر آنها سفید یا آبی روشن است، در حالی که ستاره های گونه M از همه ستاره ها سردترند (دمای آنها نزدیک به 3000 درجه سلسیوس است ) و ظاهری سرخگون دارند. خورشید زرد است یعنی در گونه G و یا پایین تر از حد متوسط جا می گیرد. به تازگی درجه دیگری به نام گونه L به اجسام تیره و سرد پایین تر از گونه M ، برای افزودن به فهرست رده طیفی ستارگان، پیشنهاد شده است.
اختر شناسی فرا بنفش : (Ultraviolet Astronomy)
تلسکوپ فرا بنفش مشابه تلسکوپ اپتیکی (نور مرئی) است و فقط پوشش خاصی روی عدسی آن داده شده است.به سبب وجود لایه اوزون کره زمین که بخش عمده پرتو فرابنفش را جذب می کند، در سطح زمین، کارکردن اختر شناسی فرابنفش ، ممکن نیست. بدین سبب برای انجام آن می بایست تلسکوپ فرابنفش را روی ماهواره ای فراتر از جوّ زمین مستقر ساخت.
اختر شناسی رادیویی(Radio Astronomy)
اختر شناسی رادیویی یا پرتو اختر شناسی ، بررسی اجرام آسمانی از راه امواج رادیویی گسیل شده از آنها است.اجرامی که بسیار کم فروغ هستند یا از دیدمخفی اند ممکن است امواج رادیویی بسیار قوی داشته باشند.ابر و غبار وسایر مواد جو زمین جلوی امواج نوری را می گیرند.به علاوه امواج نوری اجرام دور دست در طول روز نا مرئی اند.این درحالی است که این موارد تاثیری بر امواج رادیویی نداشته و با وجود محدودیت های یاد شده می توان به رصد پرداخت.
اخترشناسی فرو سرخ(Infrared Astronomy)
اختر شناسی فرو سرخ شاخه ای از اختر شناسی است که با استفاده از تلسکوپ های ویژه به بررسی طیف فروسرخ در تابش الکترو مغناطیس می پردازد.
پیشرفت اخیر این فن آوری به کشف بسیاری از ستاره ها، کهکشان ها، سیارک ها و اختروش های جدید انجامیده است.از تلسکوپ های فرو سرخ در روز به خوبی شب می توان لستفاده کرد.
اختر شناسی فرو سرخ به اختر شناسان کمک کرد تا مکان هایی را که ستارگان جدید درآن شکل می گیرند ، پیدا کنند.این مناطق را « مهد کودک های اختری » می نامند. شکل گیری هر ستاره از ابری از گاز و غبار در حال رُمبش آغاز می شود. هنوز پیله ای از غبار که مانع نور مرئی است ، ستاره های در حال تولد را در بر گرفته است. از این رو اخترشناسان فروسرخ ،راحت تر از اختر شناسان نور مرئی می توانند در این مهدکودک های اختری کندو کاو کنند.چشم انداز مرکز کهکشان ما نیز بر اثر وجود مقدار عظیمی غبار بین ستاره ای،دچار گرفتگی است. مرکز کهکشانی را اخترشناسان فرو سرخ آسان تر از اختر شناسان نور مرئی مشاهده می کنند.
اختر شناسی پرتو گاما(Gamma Ray Astronomy)
پرتوهای گاما پر انرژی ترین صورت تابش الکترو مغناطیس اند. طول موج پرتو گاما بسیار کوتاه – یعنی کمتر از شعاع یک اتم – است.
منابع گوناگونی، از جمله ستاره های نوترونی ، سیاه چاله ها ، ابرنواختران و حتی خورشید ، پرتو گاما گسیل می کنند.رصد کردن در محدوده انرژی پرتو گاما به اختر شناسان امکان می دهد تا به بررسی اجسامی بپردازند که در سایر ناحیه های طیفی چندان مرئی نیستند.از آنجا که پرتوهای گاما ، جایگاه سخت ترین فرایندهای شتاب گیری ذرات را مشخص می سازند و از برهم کنش گاز بین ستاره ای و پرتوهای کیهانی گسیل می شوند، امکان بررسی هردو پدیده را برای دانشمندان فراهم می آورند.پرتوهای گاما در عین حال به دانشمندان کمک می کنند تا آگاهی بیشتری در مورد هسته فعال کهکشانی و فرایند شکل گیـری ستاره ها به دست آورند.
«نـاسـا »و جامعه علمی ، تلسکوپ مداری پرتو گاما ی جدیدی را تدارک دیده اند. تلسکوپ های بسیار حساس GLAST « تلسکوپ فضایی گسترده ناحیه پرتو گاما » با تفکیک پذیری و دقت موضعی زیاد و آشکار سازهای بادوام ، چشم انداز وسیعی را در برابر دید قرار خواهد داد.
اختر شناسی پرتو ایکس(X-Ray Astronomy)
ستاره ها و سایر اجرام آسمانی علاوه بر نور مرئی که سهم کوچکی در طیف الکترو مغناطیسی دارد ، با بسیاری از طول موج های دیگر نیز انرژی تابش می کنند.در طرف پایین طیف (یعنی طول موج های بلندتر از نور مرئی)، تابش های کم انرژی فرو سرخ و امواج رادیویی قرار می گیرند.در طرف بالای طیف الکترو مغناطیسی (یعنی طول موج های کوتاه تر از نور مرئی)تابش های پر انرژی فرا بنفش ، پرتوهای ایکس و گاما قرار دارند.
اختر شناسی پرتو ایکس ،شاخه علمی نسبتاً جدیدی است که به اجرام آسمانی گسیل کننده پرتو ایکس می پردازد.ستاره ها، کهکشان ها ،اختروش ها،تپ اخترها ،و سیاه چاله ها در شمار چنین اجرامی هستند.
جوّ زمین ،بیشتر پرتوهای ایکس را می گیرد.این، جای خوشبختی برای انسان و سایر جانداران روی زمین است ، چون قرار گرفتن در معرض مقدار زیاد پرتو ایکس مرگبار است.از طرف دیگر همین امر ، رصد پرتو ایکس آسمان را برای دانشمندان دشوار
می سازد.
تنها راهی که می توان پرتوهای ایکس با طول موج بلندتر را ؛که پرتوایکس نرم خوانده می شود، مشاهده کرد ، استفاده از تلسکوپ های ویژه ای است که روی ماهواره هایی که در بیرون از جوّ به دور زمین می گردند مستقر شده اند.
طیف الکترو مغناطیسی :
نور، شکلی از تابش الکترو مغناطیسی است.رنگ های مختلف نور که چشم ما می تواند تشخیص دهد با طول موج های متفاوت نور مطابقت دارد.نور سرخ [در میان نورهای مرئی] بلندترین طول موج را دارد، در حالی که نور بنفش دارای کوتاهترین طول موج است .نورهای نارنجی ، زرد، سبز، آبی و نیلی بین آن دو رنگ واقع شده اند.نور فرو سرخ ، فرابنفش،امواج رادیویی ،میکرو موج ها و پرتوهای گاما همگی بخشی از تابش الکترو مغناطیسی اند،اما طول موج نور سرخ مرئی بلندتر است.چشم ما نمیتواند آن را تشخیص دهد،اما می توانیم آن را به صورت گرما حس کنیم.
اخترشناسی(Astronomy) :
انسان از سرآغاز تمدن به ستارگان آسمان شب نگریسته و کوشیده است تا آنچه را که می بیند درک کند.او در ابتدا تلاش می کرد تا با حیات بخشیدن به صورت های فلکی در قالب جانوران و شخصیت ها ی اساطیری ، ستارگان آسمان شب را با دنیای دور و بر خود مربوط سازد.
اکنون دانشمندان از ستارگان به عنوان وسیله ای برای پی بردن به خاستگاه عالم ، شکل گیری سیاره ها و ماهیت خورشید استفاده می کنند . دانش بررسی ستارگان [و سایر اجسام آسمانی رصد شدنی ]، نجوم یا اختر شناسی نامیده می شود.
هر چه آیینه اولیه تلسکوپ ها بزرگ تر باشد، توان گرد آوری نور و همچنین بزرگنمایی آن بیشتر خواهد بود.این دو ویژگی ،به تلسکوپ بزرگ ، در مقایسه با تلسکوپ های کوچک ، امکان بیشتری می دهد تا اجسام کم فروغ تر و کوچک تری را ترسیم کند. از این رو اختر شناسان در تکاپوی ساختن تلسکوپ هایی هرچه بزرگ تر ، نظیر تلسکوپ هایی با قطر 10 متر «کُک»در هاوایی و یا دوری جستن از اثر های واپیچشی جوّ با بهره گیری از رصدخانه هایی مداری مانند تلسکوپ فضایی «هابل » هستند.
مقدمه
زیبایی آسمان و ستارگان همیشه انسان و ذهن او را محصور خود نموده و وی به دنبال راهی جهت یافتن سوالات ذهن خویش بوده است. از گذشته های دور ایرانیان و بابلی ها به آسان و علی الخصوص آسمان شب توجه ویژه ای داشته اند و می توان ایشان را پایه گذار علم جدید نجوم به شمارآورد.
در دین مبین اسلام نیز در آیات متعدد انسان به تفکر و تعقل در آسمان ها و پی بردن به قدرت لایزال الهی دعوت شده است . آیه ی 6 سوره ی مبارکه ی قاف (ق) :
« اَفـََلـَمْ یَنظـُرواْ اِلَیﭐلسَّمَـﺂءِ فـَوْ قـَهُم کـَیْـفَ بَـنَـیْـنَٰهَا وَ زَیَّـنَّـٰهَا وَ مَا لـَهَا مِن فـُرُوجٍ »
آیا منکران حقّ آسمان را فراز خود نمی نگرند که ما چگونه بنای محکم اساس نهاده ایم و آن را به زیور ستارگان آراسته ایم و هیچ شکافی و خللی در آن راه ندارد. خود دلیلی بر توجه ویژه ی اسلام به این مسئله می باشد.
بشر به تدریج شروع به شناخت ستارگان و نامگذاری آنها بر پایه ی افکار و ذهن خود نمود.اسامی همچون « دب اکبر» ،« دب اصغر » ، « جبار »، « ذات الکرسی » و ... که بر صور فلکی نهاده شده اند خود مبین ذهن خلاق آدمی و تجسم اشکال مختلف ستارگان و تطبیق آن ها با مخلوقات و اجسام آشنای ذهن وی بوده است.پس از طی دوران زیادی اکنون بشر به حدی از علم رسیده است که علاوه بر قدم نهادن برکره ی ماه که زمانی از رویاهای دست نیافتنی می نمود ، به دنبال تسخیر سایر سیارات جهت یافتن حیات و منابع جدید و احتمالاً مکانی جهت زندگی در آینده می باشد.پیشرفت تکنولوژی در این راه بسیار موثر بوده است با کمک علوم مختلف و علی الخصوص علم نجوم ، انسان به بسیاری از سوالات خویش در ورد خصوصیات مختلف اجرام و پدیده های آسمانی و نحوه ی پیدایش آنها دست پیدا نموده است.
درانتها لازم می بینم به مراجع و کتب عمده ای که در نگارش این وبلاگ استفاده خواهد شد نیز اشاره ای بکنم:
۱-شناخت مقدماتی ستارگان/ترجمه و اقتباس توفیق حیدرزاده/۱۳۸۴
۲-نجوم دینامیکی/ترجمه احمد خواجه نصیر طوسی/۱۳۸۵
۳-دهر-پویشی در جهان بی کران/نوشته دکتر حسین سالاری/۱۳۸۵
4- General encyclopedia of astronomy/david e.newton & rob nagal/2001
5-Starry night Pro plus 6.0/imaginova/2004
6-www.hubblesite.org/offical site of hubble telescope
7-مجله های نجوم/سردبیر بابک امین تفرشی
۸-برنامه آسمان شب/شبکه چهار/تهیه کنند: سیاوش صفاریان پور
۹-........
